Прайсці шляхамі Асіповіччыны і пакланіцца подзвігу яе абаронцаў

Святую веру продкаў, свой род, культуру і Айчыну шануй і беражы!
Анатоль Статкевіч-Чабаганаў.

Мінула 85 гадоў з таго трагічнага і жахлівага дня, калі 22 чэрвеня 1941 года пачалася Вялікая Айчынная вайна, што забрала мільёны жыццяў, пакінула знявечанымі мільёны людзей і назаўсёды змяніла іх лёсы.

Асіповіцкі раён вызвалены ад акупацыі войскамі 2-га і 1-га Беларускіх фронтаў падчас першага этапа аперацыі “Багратыён”. За вызваленне горада і раёна многія воіны ўзнагароджаны ордэнамі і медалямі. Сярод гэтай слаўнай кагорты ёсць і ўраджэнцы Асіповіччыны.

Прайшло шмат часу, а памяць пра тыя гады ліхалецця жывая. З пакалення ў пакаленне перадаюцца гісторыі жыцця і подзвігу абаронцаў роднай зямлі, да гэтага часу вывучаюцца старонкі біяграфіі герояў, адкрываюцца новыя імёны, даследуюцца і вывучаюцца родныя мясціны, дзе адбываліся жорсткія баі і дзе ў пасляваенныя гады паўсталі помнікі ў памяць пра загінулых.

Менавіта пра такую памяць пойдзе гаворка ў гэтым матэрыяле, дзе вучні-падлеткі не проста распавялі пра гісторыю сваёй малой радзімы, але і прайшлі дарогамі подзвігу сваіх землякоў, пакланіліся абеліскам і брацкім магілам.

Асіповіччына – маляўнічы край з прыгожымі рэкамі і маленькімі азёрамі, разнастайнай расліннасцю і вялікімі лясамі. Як і ў кожнага куточка Беларусі, тут свае таленты і знакамітасці, свая адметная гісторыя.

Датай стварэння Асіповіцкага раёна лічыцца 17 ліпеня 1924 года. Сам жа горад утвораны ў 1872 годзе. Раён знаходзіцца ў цэнтральнай частцы краіны, на захадзе Магілёўскай вобласці. Агульная плошча 1,95 тыс. км² . Палову яе займаюць лясы, таму Асіповіцкі край называюць партызанскім. Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Бярэзіна з прытокамі Свіслач, Пціч.

У Дзяржаўным спісе гісторыка-культурных каштоўнасцей Беларусі налічваецца 107 аб’ектаў Асіповіцкага раёна. З іх 1 аб’ект архітэктуры, 99 помнікаў археалогіі, 7 – гісторыі. Але гэта ўсё дакументальныя звесткі. А для таго, каб ганарыцца той мясцінай, дзе нарадзіўся і жывеш, любіць свой родны край як часцінку нашай Бацькаўшчыны, ведаць яго гісторыю, трэба яе даследаваць. Вось таму і вырашылі вучні Асіповіцкай школы №1 Уладзіслаў Багдановіч і Мікіта Аксёнаў разам з настаўнікам беларускай мовы і літаратуры Таццянай Леанідаўнай Малыхінай адправіцца ў двухдзённы паход па мясцінах Асіповіцкага раёна. Адбывалася гэта ў 2018 годзе.

Маршрут вызначылі наступны: горад Асіповічы – гарадскі пасёлак Ялізава – горад Асіповічы. Таму што да пасёлка Ялізава можна дабрацца двума шляхамі, якія праходзяць праз розныя вёскі, кожная з якіх мае сваю гісторыю, непаўторны каларыт і адметныя лёсы людзей.

Маршрут “Асіповічы – Ялізава” пралягаў праз вёску Цяплухі, аграгарадок Вяззе і аграгарадок Свіслач.

Першая вёска, якую давялося прайсці даследчыкам, – гэта Цяплухі. З’явілася яна на тэрыторыі Асіповіцкага раёна яшчэ да Вялікай Айчыннай вайны. Налічвала 62 дамы. У час вайны 18 з іх былі разбураны, але потым адноўлены.

Вядомая вёска тым, што, ідучы ўзбоч шашы Асіповічы-Цяплухі, можна спыніцца каля абеліска, які ўладкаваны на брацкай магіле. На ім прымацавана шыльда з надпісам “Здесь в 1941–1944 гг. немецко-фашистскими захватчиками расстреляны более 2000 военнопленных и мирных жителей, также захоронены 29 воинов и партизан, погибших в боях с врагами”.
Паблізу вёскі, у лесе і на беразе Асіповіцкага вадасховішча, археалагічны помнік – курганны могільнік, які мае 19 насыпаў.

Другая вёска, дакладней, аграгарадок Вяззе, знаходзіцца побач з вадасховішчам. Вяззе вядома з XVI ст. як паселішча ў Вялікім Княстве Літоўскім, у 1560 годзе лічылася як казённая маёмасць у Свіслацкай воласці з 20 дварамі. У 1917 годзе налічвала 77 двароў з 490 жыхарамі.

У час Вялікай Айчыннай вайны вёска Вяззе была акупавана нямецка-фашысцкімі войскамі з канца чэрвеня 1941 года па 28 чэрвеня 1944-га.

З 75 жыхароў вёскі, што адправіліся на фронт, 27 чалавек загінулі. У самой вёсцы дзейнічала падпольная антыфашысцкая група.

У памяць пра 96 землякоў, якія не вярнуліся з вайны ў родны край, на жывапісным беразе вадасховішча ўзвышаецца скульптурная кампазіцыя. У цэнтры яе – фігура салдата-вызваліцеля. Ля падножжа – жывыя кветкі. Іх ускладаюць не толькі ў знамянальныя даты, Маладыя пары ў дзень вяселля па традыцыі абавязкова прыязджаюць сюды, каб аддаць даніну павагі абаронцам роднай зямлі.

Калі ідзеш па вуліцах аграгарадка, нельга не заўважыць на адной з хат мемарыяльную дошку, прысвечаную Максіму Багдановічу. Устаноўлена яна ў 1984 годзе на былой хаце Секяржыцкіх. У ёй у 1895 годзе ўвесну і ўлетку разам з маці і братамі Вадзімам і Лёвай адпачываў будучы паэт. С.А. Секяржыцкая — родная цётка Максіма Багдановіча.

Цяпер амаль кожны са сталых жыхароў вёскі можа паказаць сёння сведак знаходжання будучага паэта ў Вяззі. Гэта дрэвы, якія памятаюць маленькага Максіма. Пара клёнаў, што засталіся ад панскай алеі, а таксама тры яблыні на ўскрайку калгаснага саду.

Наступны прыпынак – аграгарадок Свіслач. Размешчаны на ўсходзе Асіповіцкага раёна на месцы прытока Свіслачы, што ўпадае ў раку Бярэзіна. Назва ўтворана ад наймення ракі Свіслач. Гэта адзін з самых старажытных населеных пунктаў у сучасным Асіповіцкім раёне. Вядомы з ХІ стагоддзя. Да канца XVI стагоддзя быў цэнтрам Свіслацкай воласці Мінскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

Самым трагічным перыядам у гісторыі Свіслацкай зямлі былі гады Вялікай Айчыннай вайны.

З самага пачатку фашысцкай акупацыі ў Свіслачы было арганізавана некалькі паліцэйскіх участкаў. Мясцовыя старажылы памятаюць, што на месцы даваеннага кампактнага пражывання яўрэяў размяшчалася гета.

Не менш за 40 мужчын расстралялі асобна – летам, прыкладна ў жніўні-верасні. Забойства адбылося ў калгасным садзе на гары і пахавалі іх там жа, у рвах.

Асноўная колькасць людзей загінула ў кастрычніку 1941 года. Салдаты і паліцаі выганялі яўрэяў з дамоў, закідвалі ў кузаў грузавіка і вывозілі ў лес. Хто жыў на ўскрайку Свіслачы, тых проста гналі палкамі, прыкладамі. Адусюль даносіліся страшныя крыкі і плач.

Мясцовыя жыхары сцвярджаюць, што пасля вайны на тым месцы, дзе знішчалі яўрэяў, стаяў помнік. З’явіўся напрыканцы 1940-х – пачатку 1950-х гадоў. Зараз месца гібелі нічым не абазначана. Астанкі перавезены ў Бабруйск.

У выніку, у Свіслачы з 2 па 14 кастрычніка 1941 года быў знішчаны 791 мірны жыхар-яўрэй. Яшчэ каля 70 чалавек загінула ад рук фашыстаў у розныя гады вайны.

На Свіслацкай зямлі знаходзіцца 10 воінскіх пахаванняў і памятны знак у гонар 309-га аддзялення партызанскага атрада імя Кірава. Імёны Герояў Савецкага Саюза Леўчанкі і Кліменкі носяць вуліцы ў Свіслачы.

У 1967 годзе пастаўлены помнік на брацкай магіле воінаў і партызан, якія загінулі ў баях супраць гітлераўскіх захопнікаў у 1941–1944 гг. Сярод пахаваных Героі Савецкага Саюза М.І. Кліменка і Д.Ц. Леўчанка.

На ўскраіне вёскі, на беразе ракі Свіслач, ёсць археалагічны помнік – гарадзішча з рэшткамі старажытнага замка. Гэта пабудова ўнесена ў “Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь”. А вуліца, на якой размешчана, мае назву Замкавая.

З архітэктурнай спадчыны ў вёсцы Свіслач дзейнічае Свята-Мікольская царква. Вядома на тэрыторыі мястэчка з XVI стагоддзя. У 1855 годзе будынак царквы ў гонар свяціцеля Мікалая рамантавалі на сродкі пана Стэфана Незабытоўскага. У 1868 годзе сродкі вылучыла дзяржаўная казна, дзякуючы гэтаму ў 1870 годзе поўнасцю завяршылася перабудова храма. У склад прыхода ўваходзіла 8 вёсак з 1728-ю прыхаджанамі.

На жаль, у 1930-я гады храм згарэў. У час Вялікай Айчыннай вайны і ў пасляваенны перыяд набажэнствы праводзіліся ў будынку касцёла, які ў 1948 годзе быў аддадзены пад клуб.

Новай старонкай у гісторыі храма стаў 1999 год, калі было прынята рашэнне аб аднаўленні Свята-Мікольскага прыхода. З 2004 года пачалося будаўніцтва храма, якое закончылася к 2012 году.

Наступны прыпынак – вёска Слабада. Яна знаходзіццв за 3 км ад чыгуначнай станцыі Ялізава. У час Вялікай Айчыннай вайны ў 1943 годзе вёска была спалена гітлераўцамі. Пасля вайны адноўлена. У 2001 годзе ўжо налічвала 65 двароў са 132-ма жыхарамі.

У 1974 годзе пастаўлены помнікі на дзвюх брацкіх магілах савецкіх воінаў, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у 1941–1944 гадах з надпісам: “Вечная слава героям, павшим за честь, свободу и независимость нашей Родины 1941–1945 гг.” У адной з брацкіх магіл ляжаць 15 невядомых салдат.

Канцавы пункт – пасёлак Ялізава. Назва дадзена ў гонар былой тутэйшай памешчыцы князёўны Лізаветы Вялікапольскай.

У пачатку ХІХ стагоддзя за 4 км ад мястэчка Свіслач, уніз па цячэнні ракі Бярэзіна, утварыўся круты абрыў. Плытагоны назвалі яго “абрубель”. Гэтае месца знаходзілася ў маёнтку князёўны Лізаветы Вялікапольскай. Суседні памешчык Незабытоўскі, фаварыт князёўны, у падарунак ёй пабудаваў каля ўрочышча Абрубель палац і назваў яго Ялізава ў гонар гаспадыні.

У 1912 годзе пабудаваны шклозавод “Ялізава”, дзе каля 60 рабочых саматужным спосабам выраблялі аконнае і лямпавае шкло, бутэлькі. Цяпер ён з’яўляецца філіялам Гродзенскага шклозавода.

Асабліва памятнае месца для жыхароў пасёлка – гэта чыгуначная станцыя, дзе ўзвышаюцца тры абеліскі, што ўладкаваны ў 1967 годзе на брацкіх магілах і на магілах ахвяр фашызму. Тут жа на паўднёва-заходняй ускраіне знаходзяцца 4 пахаванні: помнік-скульптура воіна ў памяць пра 316 загінулых байцоў з браняпоезда; брацкая магіла, дзе пахаваны 22 воіны, загінулыя ў 1944 годзе; магіла мірных жыхароў пасёлка, расстраляных у 1941 годзе; індывідуальная магіла партызана Кірыла Раковіча, які загінуў 13 чэрвеня 1944 года.

На ўсходнім ускрайку Ялізава, каля чыгуначнага моста праз раку Бярэзіну, знаходзіцца брацкая магіла, на якой устаноўлены помнік-бюст “Воін” з надпісам “Ничто не забыто, никто не забыт”. У ёй пахавана 100 невядомых вайскоўцаў.

Падчас акупацыі гітлераўцы знішчылі каля 300 ялізаўчан. 325 пасялкоўцаў загінулі ў баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Адна з вуліц носіць імя Героя Савецкага Саюза М.В. Рамашкі, які загінуў пры вызваленні Ялізава.

На вуліцы Палявой знаходзіцца брацкая магіла з абеліскам і надпісам: “Здесь похоронены группа рабочих стеклозавода и военнопленных, расстрелянных фашистами 22.01.1942 г. Память о них вечно будет жить в сердцах близких и родных”.

Па ўспамінах ветэрана-ялізаўчаніна Анатоля Іванавіча Дзівака, першыя бомбы на пасёлак немцы скінулі ў раёне моста цераз раку Бярэзіну.

Мост – адно з самых складаных інжынерных збудаванняў на тэрыторыі раёна. І, бадай, самае таямнічае. Ён адносіцца да катэгорыі “аб’ект стратэгічнай важнасці”. Старонняму чалавеку блізка сюды падыходзіць нельга. Непрыступны мост не толькі з берагоў: рух лодак і катараў пад ім жорстка рэгламентаваны, каб не была нанесена шкода апорам-“быкам”.

Ноччу 30 чэрвеня 1941 года тут адбыўся страшны бой. Як потым даведаліся, у той дзень палягло многа савецкіх воінаў, якія ўтрымлівалі мост. Шмат байцоў трапіла ў палон. Калі ўсё скончылася, пасялкоўцы ўбачылі разбіты ўшчэнт браняпоезд.

У цэнтры пасёлка Ялізава размешчана царква Раства Хрыстовага. Грамадзе належаць два храмы. Першы прастол асвечаны святарскім чынам у снежні 1997 года. Другі прастол асвечаны архіерэйскім чынам мітрапалітам Мінскім і Слуцкім Філарэтам 30 мая 2002 года.

Шлях да пасёлка Ялізава быў для юных даследчыкаў даволі насычаным. Яны даведаліся не толькі пра архітэктурную спадчыну свайго раёна, але і зразумелі, што на долю іх дзядоў і прадзедаў выпалі такія жорсткія выпрабаванні, што нават час не змог залячыць раны. Таму нельга забываць ні загінулых у гады вайны, ні тых, каму пашчасціла выжыць.

Наперадзе падлеткаў чакаў маршрут “Ялізава–Асіповічы” працягласцю прыкладна 120 км: вёска Каменічы – пасёлак Градзянка – вёска Пагарэлае – вёска Амінавічы – вёска Дуброва – аграгарадок Жорнаўка – вёска Лапічы – аграгарадок Вяззе – Асіповічы. За адзін дзень пешшу яго не пераадолець, таму прыйшлося карыстацца грамадскім транспартам.

Першая вёска – гэта Каменічы. Вядома яна з XVI стагоддзя.

У гады Вялікай Айчыннай вайны фашысты тройчы спрабавалі спаліць вёску і яе жыхароў. Але яна выстаяла, уцалела: перашкодзілі партызаны – і людзі засталіся жывыя. Адзін з тых, хто разам з аднавяскоўцамі апынуўся ў вялікай хаце, якую немцы рыхтавалі да знішчэння, – Уладзімір Васільевіч Ласкавец, былы настаўнік, а пасля старшыня колішняга Каменіцкага сельсавета. “Цяжка сцерці з памяці той жудасны дзень, – гаварыў ён. – Слёзы, крыкі, роспач, страх. Але, напэўна, суджана нам было застацца ў жывых. Праўда, цаною жыцця некаторых партызан”.

Роўна праз 50 гадоў па ініцыятыве Каменіцкай школы і на сродкі, заробленыя на калгасных палетках, была пастаўлена мемарыяльная пліта. Праз некаторы час яе замянілі на абеліск.

Побач з вёскай Каменічы знаходзіцца Слабадское поле, якое штогод радуе вяскоўцаў добрым ураджаем сельскагаспадарчых культур. Але не забываюць камянчане і пра тое, што 23 лютага 1944 года тут адбыўся няроўны бой партызан з фашыстамі.

Былы партызан Аляксандр Ляўчонак у свой час распавядаў, што немцы прыйшлі ў вёску, каб знішчыць млын, які карміў партызан. Фашысты задачу выканалі. З той пары на бераг ракі Каменкі больш не вязуць мяхі з зернем. Загінулі тады не толькі партызаны, але і мірныя жыхары.

Наступны прыпынак – Градзянка. Рабочы пасёлак. Паселішча было заснавана ў канцы ХІХ стагоддзя ў сувязі з разгорнутымі ў навакольных лясах лесараспрацоўкамі.

У час Вялікай Айчыннай вайны тут дзейнічала падпольная антыфашысцкая група, якую ўзначальваў В.І. Іваноў. Знаходзіўся і нямецкі гарнізон, які партызаны разбілі 29 сакавіка 1942 года. Гітлераўцы спалілі пасёлак і знішчылі 350 яго мірных жыхароў, сярод якіх было больш чым 149 яўрэяў, якія жылі ў мястэчку. Усе пахаваны ў брацкай магіле на мясцовых могілках.

У 1975 годзе пастаўлены помнік – скульптура воіна. Паблізу знаходзіцца абеліск, усталяваны над брацкай магілай, дзе пахаваны 13 партызан.

У цэнтры пасёлка Градзянка, у парку, усталяваны помнік аднавяскоўцам, якія загінулі на фронце. Названы парк імем Ніны Мяжэннай – адважнай партызанскай сувязной і разведчыцы. Разам з сяброўкай Венерай Гурынай яны прабіраліся ў варожыя гарнізоны, збіралі патрэбныя разведданыя для партызанскага атрада. Трапіўшы ў засценкі гестапа, дзяўчаты вынеслі ўсе катаванні, але не сказалі ні слова пра атрад, у якім не раз бывалі. Іх павесілі. Адна з вуліц Градзянкі названа ў гонар Ніны Мяжэннай.

Вёска Пагарэлае вядома з XVII стагоддзя. Згадваецца ў юрыдычных актах з 1639 года як урочышча.

У час акупацыі ў наваколлі вёскі дзейнічалі партызанскія атрады 1-й Асіповіцкай партызанскай брыгады, а ў Пагарэлым – падпольная група. У канцы 1941 года партызаны знішчылі размешчаны ў вёсцы нямецка-фашысцкі гарнізон. Як сведчаць даныя Нацыянальнага архіва, у лютым 1942 года і ў студзені 1943-га гітлераўскія карнікі палілі Пагарэлае. Імі было разбурана 129 дамоў і забіта 187 мірных грамадзян.

У вёсцы ў 1969 годзе ўладкаваны помнік на брацкай магіле савецкіх воінаў, якія загінулі ў баях у 1944 годзе.

За 20 км ад Асіповіч знаходзіцца вёска Амінавічы. Вядома яна з XVII стагоддзя як вёска ў складзе прыватнага маёнтка Жыцін Мінскага павета і ваяводства Рэчы Паспалітай.

У гады Вялікай Айчыннай вайны супраць акупантаў у Амінавічах дзейнічала падпольная група.

Карнікі абрабавалі вёску, спалілі 12 двароў. Вёску з усіх бакоў акружаюць лясы, якія ў той час служылі для партызан ахоўнай зонай. Менавіта тут, сярод дрымучых елак і соснаў, размяшчалася база партызанскай брыгады імя М.П. Каралёва, ураджэнца вёскі Амінавічы. Мясціну гэтую добра ведалі татары і армяне, украінцы і казахі, рускія і ўзбекі, чаркесы і кабардзіны, людзі іншых нацыянальнасцей, якія ў адзінай сям’і побач з беларусамі змагаліся з фашызмам у атрадзе пад кіраўніцтвам Каралёва.

У штабе партызанскага злучэння распрацоўваліся аперацыі супраць захопнікаў, адсюль ішлі знішчаць варожыя гарнізоны, узрываць масты і чыгунку, рабіць засады на дарогах. У густым лесе, у сырых зямлянках выдавалася падпольная газета “За Советскую Родину”.

Сюды з Вялікай Зямлі рэгулярна прыляталі самалёты з боепрыпасамі, медыкаментамі, іншым грузам. Яны садзіліся на вялікай паляне, якая служыла сапраўдным аэрадромам, а сігнальнымі агнямі былі сапраўдныя вогнішчы, што спецыяльна запальвалі партызаны.

У 1981 годзе тут пастаўлены помнік ураджэнцу вёскі, Герою Савецкага Саюза М.П. Каралёву.

Вёска Дуброва ў пачатку ХХ стагоддзя вядома як фальварак Дуброва Пагарэльскай воласці Ігуменскага павета: 1 двор, 15 жыхароў, уласнасць А. Радзівіла. Тут у 1909 годзе быў закладзены пейзажны парк плошчай 1,5 га. Цяпер гэта дзяржаўная лесагаспадарчая ўстанова “Жорнаўская эксперыментальная лясная база Інстытута лесу НАН Беларусі”. За 5 кіламетраў ад вёскі размешчаны дэндрарый “Дуброва” плошчай у 22 га. На яго тэрыторыі расце больш за 100 відаў парод дрэў і кустоў, прывезеных з розных краін і кантынентаў свету.

У 2018 годзе ў вёсцы адбылося адкрыццё мемарыяльнага знака на месцы былой панскай сядзібы Магдалены Радзівіл з роду Завішаў у гонар 155-годдзя з дня яе нараджэння. Мерапрыемства сабрала шмат жыхароў Асіповіцкага раёна. Кожны з прысутных стаў не толькі сведкаю, але і ўпісаў новую старонку ў гісторыю свайго краю, спадчыну якога трэба берагчы.

Старажытнае паселішча Жорнаўка з пісьмовых крыніц вядома з 1560 года як прыватнае сяло Жорнаўка Свіслацкай воласці Мінскага павета і ваяводства ВКЛ.

Вялікая Айчынная вайна не абмінула і гэтую вёску. У памяць пра тыя гады каля Дома культуры ў гонар 30-годдзя перамогі над нямецка-фашысцкімі захопнікамі ўзвышаецца помнік-скульптура “Воін”.

Вёска Лапічы па пісьмовых крыніцах вядома з 1560 года як дзяржаўнае сяло Свіслацкай воласці Мінскіх павета і ваяводства ВКЛ, 39 гаспадарак.

На даваенных лапіцкіх землях жыло звыш чатырох тысяч чалавек, з іх – 225 яўрэйскіх дамоў. Таксама тут апынуліся і 20–30 яўрэяў-бежанцаў. У адзін з ліпеньскіх дзён 1941 года немцы схапілі прыкладна 75 яўрэяў – маладых мужчын і падлеткаў, жорстка іх збілі, затым пагналі да прыстані, дзе быў невялікі пясчаны кар’ер, і там расстралялі. Апошнія яўрэі Лапіч, у большасці жанчыны і дзеці, былі знішчаны вясною 1942 года. У гэтым жа годзе партызаны разграмілі размешчаны ў Лапічах нямецка-фашысцкі гарнізон.

Акупанты разрабавалі вёску Лапічы і загубілі 819 жыхароў. А ўсяго падчас акупацыі каля дзвюх тысяч мірных жыхароў сталі ахвярамі фашыстаў.

У 1975 годзе на брацкай магіле савецкіх воінаў і партызан, на магіле ахвяр фашызму, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну, пастаўлены абеліск з надпісам “Здесь захоронены останки мирных жителей, расстреляных в 1942 году немецко-фашистскими захватчиками”.

У вёсцы Лапічы дзейнічае Свята-Петра-Паўлаўская царква, пабудаваная ў 1795 годзе, але ў той час яна была асвечана ў гонар велікапакутніка Георгія Пераможца. У 1838 годзе на сродкі паноў Незабытоўскіх і прыхаджан царкву адрамантавалі.

Да пачатку ХІХ ст. храм састарэў, таму ў 1865 годзе на сродкі дзяржаўнай казны быў закладзены новы будынак пад храм, які пабудавалі ў 1868 годзе.

У 1944 годзе храм быў знішчаны ў час баявых дзеянняў. У 2003 годзе ў вёсцы Лапічы быў створаны прыход і закладзены падмурак пад каменны храм. У 2007 годзе на сродкі многіх вернікаў яго ўдалося аднавіць.

Далей падарожнікі зноў апынуліся ў вёсцы Вяззе, а затым у Асіповічах.

Падарожжа па мясцінах малой радзімы, якія ў Асіповіцкім раёне з гонарам называюць партызанскімі, было складае, але і пазнавальнае.

І самае галоўнае, што зразумелі падлеткі, – на Асіповіччыне свята захоўваюць памяць пра герояў і ахвяр Вялікай Айчыннай вайны. Памяць гэтая ў шматлікіх абелісках і помніках, ва ўспамінах удзельнікаў і сведак тых жудасных падзей. Памяць, якая прыводзіць да цвёрдага пераканання, што войны – самае вялікае зло на планеце. Што трэба шанаваць сваю спадчыну і берагчы мір на зямлі.

Артыкул падрыхтаваны на аснове конкурснай даследчай работы Багдановіча Уладзіслава і Аксёнава Мікіты, вучняў 9 “В” класа (2018 г.) ДУА “Сярэдняя школа № 1 г. Асіповічы імя Б.М. Дзмітрыева” (кіраўнік – Малыхіна Таццяна Леанідаўна, настаўнік беларускай мовы і літаратуры).

 

Падрыхтоўка матэрыялу для сайта oroik.by Ларысы ПШАНІЧНАЙ.